Ouder, niet wijzer

We denken bij ouder worden vaak aan zachter worden, wijzer misschien. Maar niet iedereen ontwikkelt meer empathie of mildheid met de jaren. Sommige narcisten maken van hun ouderdom juist een nieuw masker — een kwetsbare buitenkant die hun controlebehoefte camoufleert.
In dit artikel verkennen we hoe narcistisch gedrag zich aanpast aan de jaren, en hoe manipulatie ook op hoge leeftijd nog een rol kan spelen.

Wat verandert er als narcisten ouder worden?
Ze verfijnen hun manipulatie en zetten vaker schuldgevoel, slachtofferschap of gezondheidsklachten in om invloed te houden. Door dit gedrag te herkennen, kun je bewust kiezen hoeveel ruimte je geeft — en hoe je jezelf beschermt.

Het verouderingsproces bij een narcist

Het is belangrijk de signalen en aanwijzingen te herkennen die optreden bij een ouder wordende narcist, evenals effectieve strategieën om hiermee om te gaan. Dit is met name relevant wanneer het gaat om een narcistisch familielid, iemand uit je directe omgeving of op de werkvloer, of indien je je bevindt in een relatie die je wilt beëindigen, maar waar je tijdelijk nog niet aan kunt ontsnappen.

Ik ga dit methodisch aanpakken en vertellen dat narcisten alles wat ze in het leven tegenkomen gebruiken om te manipuleren, om hun behoeften vervuld te krijgen, ongeacht hoe negatief dat voor anderen is.
Ze hebben geen empathie, maar ze moeten overleven en willen succesvol zijn. En hun uiteindelijke doel is om iedereen in elke situatie te controleren, zodat ze zelf in orde zijn. Zodat ze het beste krijgen, omdat ze geloven dat ze de beste zijn en dat ze recht hebben op wat jij hebt en wat iedereen heeft.

Dat is dus hun mentaliteit. Het probleem dat ze hebben, is hoe ze dat kunnen bereiken. Dus kijken ze in feite naar wat ze hebben, wat ze kunnen bereiken en wat ze kunnen krijgen.
Ik bespreek de middelen waarover mensen in hun leven beschikken en ga dieper in op de verschillende typen narcisten. Allereerst geef ik een overzicht van de soorten narcisten en laat ik zien hoe ieder type zijn eigen vorm van ‘valuta’ heeft: ze bekijken wat het leven hen kan opleveren, of beschouwen alles als een persoonlijk ruilmiddel.

Vervolgens onderzoek ik hoe ouder worden, elk type anders beïnvloedt. Aangezien veroudering op uiteenlopende manieren inspeelt op de verschillende vormen van narcisme.
Uiteindelijk zal duidelijk worden dat sommige narcisten naarmate zij ouder worden minder ‘valuta’ tot hun beschikking hebben, terwijl anderen amper lijken te veranderen onder invloed van het verouderingsproces.

De somatische narcist

Het type narcist dat het sterkst door veroudering wordt beïnvloed, is de somatische narcist. Dit betreft een persoon voor wie het uiterlijk centraal staat als belangrijkste waarde.

De somatische narcist ontdekte al op jonge leeftijd dat zijn aantrekkelijke uiterlijk en charme hem veel opleverden. Hij merkte dat mensen onder de indruk waren van zijn verschijning en dat hij anderen gemakkelijk kon aantrekken door er goed uit te zien.

Zelfs als kind wist hij met zijn glimlach en knappe uiterlijk indruk te maken; mensen vonden hem leuk vanwege zijn uiterlijk en gedrag, en hij gebruikte zijn aantrekkingskracht als een soort ruilmiddel, zonder daar verder bij stil te staan.

De cerebrale narcist

Het volgende type is de cerebrale narcist, die zijn hersenen gebruikt om mensen te manipuleren. Je kunt dus zien dat de somatische narcist meer last zal hebben van het verouderingsproces dan de cerebrale narcist. Maar je kunt ook een combinatie van somatisch en cerebraal hebben.
De cerebrale narcist richt zich vooral op zijn gedachten en intelligentie, en gebruikt deze om anderen te manipuleren door vooruit te denken, strategische spelletjes te spelen, schaakachtige zetten uit te voeren, triangulatie toe te passen, gaslighting te gebruiken en te zoeken naar validatie.

Sommige narcisten combineren somatische en cerebrale kenmerken: wanneer hun uiterlijk minder aantrekkelijk wordt en ze niet meer dezelfde aantrekkingskracht op mensen kunnen uitoefenen, weten ze via hun partners – vaak meerdere tegelijk – moeiteloos een nieuwe partner te vinden. Dit lukt hen omdat ze het gemakkelijk vinden om mensen aan te trekken of banen te krijgen dankzij hun uiterlijke verschijning.

Als ze intelligent zijn, zullen ze zich meer op het cerebrale deel richten en zich concentreren op dat aspect van zichzelf als toen ze de macht hadden, maar de macht en controle met hun uiterlijk vervaagt.
Dan krijg je somatische narcisten die niet gek zijn. En als hun uiterlijk vervaagt, pas dan maar op, want ze worden extreem gemeen in hun onvermogen om mensen net zo gemakkelijk aan te trekken als vroeger.

De rijk geboren narcist

Het volgende type narcist dat je tegenkomt, is misschien een narcist die rijk geboren is. En als ze hun hele leven rijk blijven, verandert dat niet veel. Ze gebruiken hun rijkdom om andere mensen te controleren.
Als ze die rijkdom echter zouden verliezen en ze niet intellectueel of somatisch begaafd zijn, als ze er niet goed uitzien en niet veel in hun hoofd hebben, sorry dat ik zo basaal ben, maar dan zijn ze hun geld kwijt.

Dat is een zeer moeilijke situatie voor een narcist die op rijkdom vertrouwde om andere mensen aan te trekken en te controleren.

De Gemeenschaps- of theatrale narcist

Het volgende type dat je tegenkomt is de gemeenschapsnarcist. Als ze altijd al goed waren in organiseren, het soort strategische speler, de commandant in het comité, dan waren ze in staat om de ene persoon tegen de andere uit te spelen en genoten ze volledig van het masker van de goede jongen of het goede meisje in de gemeenschap. Dat verandert niet veel.

Ze worden alleen maar beter in hun gemeenheid en in het veroorzaken van problemen in een gemeenschappelijke omgeving, terwijl ze de glans en uitstraling van een goed mens hebben.

De Holy-roller narcist

Het volgende type narcist is de heilige narcist. De Holy roller narcist gebruikt religie, gebruikt de kerk, is misschien zelfs machtig in de kerk en infiltreert in Gods huizen. Hij lijkt een heilige die altijd goed doet en een martelaar. Hij geniet van zijn martelaarschap.

Als mensen zeggen: “Is hij of zij niet geweldig? Ze helpen altijd andere mensen. Ze zijn bijna een heiligen.” Dan is diezelfde persoon thuis een duivelse verschijning voor zijn eigen familie. En dan is er nog de allerlaatste narcist, en ik denk niet dat hier veel over wordt gesproken.

De vliegende aap narcist

Er is een narcist die geniet van het feit dat hij of zij een ‘Flying Monkey’ is (de vliegende aap). En dat is de narcist wiens valuta informatie is. Ze brengen één stukje informatie naar één persoon. Het is een soort manipulatie waarbij drie partijen betrokken zijn.

Ze krijgen bijvoorbeeld informatie van één persoon, en ze gebruiken dat als wapen om aandacht te krijgen, of een ander te controleren of te manipuleren of ze houden informatie achter.

Ze krijgen echt een kick van de macht die ze hebben doordat ze heel goed zijn in het verkrijgen van informatie van mensen. Door daarna heel goed te zijn in het verkopen van deze informatie aan iemand anders, om daar weer bij een ander binnen te komen.
Dus ze gaan altijd relaties met mensen aan en verbreken die weer op basis van de waarde die ze hebben, door de betweter te zijn.

Dus in feite zal de narcist gebruik maken van wat hij in zijn aard heeft gekregen, wat hij is, waarmee hij op aarde is beland. Als hij op aarde is beland met een knap uiterlijk, dan is dat de valuta waarmee hij andere mensen zal controleren.
Als ze op aarde zijn gekomen met veel verstand en intelligentie, dan is dat de valuta waarmee ze over het algemeen andere mensen zullen manipuleren, en zo verder.

Het eerste wat we dus moeten doen, is vaststellen wat de belangrijkste manier of valuta was waarmee de narcist omging toen hij ouder werd. En we gaan kijken hoe dat nu verandert. Net zoals ze gebruik maakten van wat ze in het leven hadden gekregen om andere mensen te manipuleren, zo hebben ze zich ook toegelegd op hun unieke verkoopargument.

Hun valuta verkoop

Het is nuttig om eens te kijken naar de verschillende typen narcisten, zodat je kunt herkennen welke ‘valuta’ jouw narcist gebruikt. Dit inzicht blijkt waardevol tijdens onderhandelingen indien nodig. Bovendien bespreken we andere kenmerken van narcistisch gedrag en bekijken we hoe dit zich kan ontwikkelen op latere leeftijd.

Ze zullen ook het verouderingsproces als uniek verkoopargument gebruiken, behalve dat dit meer algemeen wordt gezien. Het is alsof ze allemaal samenkomen op oudere leeftijd en waar ze misschien hun uiterlijk hebben verloren, hun rijkdom hebben verloren, hun positie in de gemeenschap hebben verloren. Het enige wat ze nog hebben en waarmee ze je zullen proberen te gebruiken en misbruiken, is hun ouderdom.

En nog beter is het als ze een of andere niet-levensbedreigende aandoening of ziekte hebben, want in werkelijkheid mankeren veel narcisten wel degelijk iets door de manier waarop ze leven. Wat je dus tegenkomt bij een narcist wiens macht op bepaalde gebieden afneemt, is dat ze zich concentreren op wat ze wel hebben. De manier waarop ze zich moeten aanpassen en veranderen, is hun behoefte aan macht en controle.

Vooral als je te maken hebt met een narcist die veel affaires heeft gehad, veel partners heeft gehad en gewend is mensen aan te trekken met zijn uiterlijk, zal hij zijn verouderingsproces gebruiken om mensen medelijden met hem te laten krijgen, om mensen met hem te laten praten, om mensen hem te laten bedienen of om mensen voor hem te laten zorgen.

En vaak zullen somatische narcisten die hun uiterlijk hebben gebruikt, wanneer ze daar niets meer aan kunnen doen, veel plastische chirurgie ondergaan. Ze gaan zich heel jong kleden, in bars zitten en proberen jongere klanten aan te trekken, en als ze geen succes meer hebben, hen dronken voeren of wat dan ook. Ze zullen dat blijven doen.

Aan de andere kant kiezen sommige mensen vaak onverwachte personen als vertrouwenspersoon. Soms keren zij terug naar iemand die vroeger voor hen zorgde, in de overtuiging dat deze persoon ook op latere leeftijd steun zal bieden. In bepaalde gevallen kan het zijn dat zij deze persoon benaderen met uitspraken over genegenheid en exclusiviteit, met als doel langdurige steun en toewijding te verkrijgen. Dit kan ertoe leiden dat de vertrouwenspersoon zich intensief inzet voor de ander en bevestiging zoekt door hulp te bieden.

Het bieden van ondersteuning aan een oudere persoon met narcistische trekjes leidt meestal niet tot blijvende waardering of positieve bevestiging. Vaak blijft de oude dynamiek bestaan waarin hoge eisen worden gesteld en er slechts sporadisch erkenning wordt gegeven, waardoor de helper voornamelijk functioneert als verzorger zonder structurele waardering te ontvangen.

De Valstrik

Dus pas daar voor op, het is een enorme valstrik. Oké, dus de rijke oudere narcist zal zijn geld blijven gebruiken, zal zijn rijkdom blijven gebruiken om macht over mensen te krijgen. Ze zullen daar voorzichtiger mee omgaan en ze zullen ook hun rijkdom en erfenis gebruiken, toekomstige nepzaken om mensen te controleren.

Ik kijk naar de tactieken die ze gebruiken als ze allemaal een bepaalde fase bereiken of als ze allemaal te maken hebben met ouderdom. Wat ga je zien? Hoe gaan ze ouderdom en ziekte als valuta gebruiken?

Het is absoluut duivels om te denken dat ze dat gaan doen. Maar wanneer ze worden geconfronteerd met een situatie die ze kunnen gebruiken om te manipuleren, zetten ze letterlijk een nieuw masker op, omdat het erg krachtig is. Want terwijl ze vroeger, toen ze op het hoogtepunt van hun carrière waren, in de dertig, veertig, vijftiger jaren, of is ouderdom tegenwoordig, zestig, zeventig?

Als ze hoog vliegen en er machtig uitzien, zijn mensen minder geneigd om hun slechte gedrag te tolereren. Naarmate ze ouder worden, gebruiken ze ouderdom, zachtmoedigheid en mildheid als masker voor jou. ‘Oh, ik ga niet gemeen tegen je doen. Daar ben ik niet toe in staat.’ 
Terwijl ze wel in staat zijn tot heel gemeen gedrag. Ze zetten hun ouderdomsmasker op en zeggen: ‘Oh, zeg dat niet tegen mij. Oh, ik ben een kwetsbaar klein mensje.’ Maar een kwartier geleden sloegen ze nog met hun wandelstok naar een jongere die hen in de weg stond.

Triangulatie

De kwetsbaarheid en het gebogen lopen wordt gebruikt als valuta. Als je in een familiedynamiek zit met een ouder wordende narcist, dan zullen ze over het algemeen, vooral als er meerdere kinderen of meerdere verzorgers zijn, of zelfs maar twee verzorgers, triangulatie gebruiken.

Ze creëer een soort competitieve situatie waarin je klaagt over de andere verzorger en de persoon met wie ze zijn, prijzen ze door te zeggen: ‘Ronnie weet je, jij doet het zoveel beter dan Nelly. Ze doet het echt niet goed. Ze begrijpt me niet zoals jij dat doet.
En dan zeggen ze hetzelfde tegen Nelly, ‘Oh, Ronnie begrijpt me niet zoals jij dat doet. Weet je, ze doet het heel erg ruw, heel ruw.’

En ik weet zeker dat je ook wel een paar van dit soort voorbeelden hebt. Het zijn eigenlijk gewoon leugenaars. Ze liegen dat ze barsten om mensen te manipuleren, om meer voor zichzelf te krijgen. Dus triangulatie is een belangrijke. En als je te maken hebt met triangulatie, vooral in een gezinssituatie, en ze zetten je tegen je broer of zus op, probeer dan dat gesprek binnen het gezin te voeren. Hoe je het ook moet brengen, zeg bijvoorbeeld: ‘Luister, mama, papa, tante, oma of wie je ook gaat aanspreken, ik denk dat ze mentaal niet zo goed in hun vel zitten op dit moment, omdat ze me steeds bekritiseren over iedereen. Doen ze dat ook bij jou?

En als dat gesprek begint met een broer of zus en zij zijn ook geen narcisten, dan is het een goed gesprek om te voeren, omdat je dan niet meespeelt in het competitieve gedrag van de narcist en het aanvallen van je broer of zus. Je begint het gesprek met de vraag: doen ze dat ook bij jou? Aha.

En het is een heel fijn en bevestigend gevoel als je binnen de familie overeenstemming kunt bereiken en je begrijpt dat die persoon een manipulator is. Het is heel geruststellend als je het geluk hebt een broer of zus te hebben die op dezelfde golflengte zit als jij en je kunt omgaan met de narcist op oudere leeftijd en niet meespelen in hun spelletjes.

Passief-agressieve chantage

Ze zullen alles gebruiken. Ze zijn buitengewoon sluw. Dus als triangulatie niet werkt, zullen ze iets anders gebruiken. De chantage door een narcist op oudere leeftijd heeft in feite weer te maken met de erfenis. En zelfs als er niet veel te erven valt, zelfs als we het hier niet over een rijke narcist hebben.
Ze zullen het heel duidelijk maken door te zeggen: ik schrap je uit het testament als je niet voor me komt zorgen. Of je hebt afstand genomen, je hebt al twee jaar niet met de familie gesproken, dan laten ze je weten dat je terug moet komen of je wordt uit het testament geschrapt. Dat is dus directe chantage.

De andere vorm van chantage is passief-agressieve chantage, waarbij ze een paar keer hun advocaat noemen. Zoals: ‘Ik moet weer contact opnemen met mijn advocaat om mijn zaken te regelen. Kun je me het nummer geven?’ Dat soort kleine dingen, waardoor je in onduidelijkheid wordt gelaten en dat je je beter kunt gedragen, omdat ze hun  testament vrij vaak wijzigen.

Hun behoeften

Aan het einde van dit verhaal wil ik het hebben over hoe je daar zelf mee wilt omgaan. Ze maken dus gebruik van hun ouderdom. Ze vinden het niet leuk en houden niet van ouderdom omdat het hen veel van hun macht en controle ontneemt. Maar ze zullen alles doen wat nodig is en het masker van ouderdom gebruiken, om hun behoeften te vervullen waar al het andere faalt.

Dit is echt een lastige en ik denk dat de meeste mensen dit het moeilijkst vinden. De narcist zal op oudere leeftijd, schaamte en plicht tegen je gebruiken. Ze begrijpen dat je empathie hebt en ze begrijpen misschien dat ze een rol spelen in je leven. Nu kan dat een walgelijke rol zijn geweest, ze kunnen een vreselijke ouder zijn geweest of een vreselijke partner, maar misschien hebben jullie samen kinderen of zijn ze op een andere manier aan je verwant of heb je met ze samengewerkt, enz.

Ernstige hypochondrie

Dus je hebt in feite een soort band of je voelt een zorgplicht. Maar de narcist kwelt je en heeft je je hele leven gekweld. Ja, ze lijken kwetsbaar en ze lijken ziek te zijn. En als ze niet echt ziek zijn, zullen ze zeggen dat ze ziek zijn totdat ze echt ziek worden. En ze zullen zeker hun kwalen uitvergroten.
Vaak is ernstige hypochondrie een symptoom van narcisten. Ze zullen doen alsof ze niet kunnen staan of een taak niet kunnen uitvoeren vanwege hun hoge leeftijd of hun slechte gezondheid. Ze zullen kreunen en steunen: ‘Oh, oh, oh, kun je me dat even aangeven? Oh, oh, oh, het ligt daar, dat, dat.’ Dat soort dingen.

Jouw empathie gekaapt

Dus ze zullen je in feite het gevoel geven dat je een heel slecht mens bent. Het is echt heel, heel moeilijk om in deze situaties en omstandigheden je grenzen te stellen, maar het is niet onmogelijk. De narcist zal volledig vertrouwen op de empathie in je hart en het feit dat je iemand niet hulpeloos kunt zien.
Het is letterlijk de perfecte storm. Het is de perfecte manipulatie om een empathisch mens te besturen, ‘Help me alsjeblieft. Ik kan het niet. Ik ben ziek, ik ben zwak, ik ben oud, ik ben hulpeloos. Ga je me nu in de steek laten?

In het konijnenhol

Ik ga het hebben over wat je in die situatie kunt doen. Het is de laatste tactiek die je misschien herkent bij de ouder wordende narcist, namelijk dat ze je in een konijnenhol lokken met betrekking tot eenvoudige taken.

✧

Laten we zeggen dat je hun recept moet gaan halen. Nou, ze zullen van die situatie een heleboel gedoe maken. Het is niet gewoon: daar ben je, schat. Hier is mijn recept. Kun je het geld halen of mijn bankpas meenemen?

Nee, hier is mijn recept. Ik denk dat dit het is. Oh, ik heb er nog twee. Kun je even kijken of dat de juiste datum is? Ja, dat is de juiste datum. Ja. Oh, oké. En weet je, ik mag die apotheker op de hoek niet. Kun je dan naar die in de volgende stad gaan?

Je zegt dan: ‘Nou, ik heb geen tijd en ik moet terug naar de kinderen of ik heb een werkvergadering.’
‘Alsjeblieft, ik vraag iemand anders om het te doen als jij het niet kunt, maar ik heb dat recept niet meer en als ik het niet krijg, kan ik flauwvallen.’
Oké, waarom kan ik niet naar de apotheker op de hoek gaan?
‘Oh, ga niet naar hem toe, want hij zal je niet geven wat ik heb gezegd, omdat, nou ja, eigenlijk ben ik hem geld schuldig. Ga niet naar hem toe. Ga naar die buiten de stad als je kunt. Dankt je wel.

Je haalt nu het recept en kom terug.

Dan zegt ze: ‘Ik heb ontdekt dat ik nog een recept had terwijl je weg was. Dus ik heb nu genoeg. Ik kom helemaal niets tekort. Daar kan ik maanden mee vooruit.’

En dan vragen ze je om nog iets anders te doen in verband met het recept, om iets op internet op te zoeken terwijl je haast hebt om te gaan, of om het ergens anders neer te leggen en iets anders te gaan halen.

✧

Ik weet dat jullie het weten, ik weet dat als je te maken hebt gehad met deze ouder wordende narcist voor wie je je verplicht voelt om te zorgen, ze je in een konijnenhol zullen lokken, je energie zullen opzuigen.
Een eenvoudige taak zo ingewikkeld zullen maken dat je niet meer weet waar je aan toe bent, en je het gevoel hebt dat je op een theekransje bent in Alice in Wonderland.

Zo komt het ook naar voren bij narcisten, in sommige van de tactieken die ze gebruiken, en in sommige van de manieren waarop ze zich op oudere leeftijd gedragen. Wat ze niet leuk vinden, maar gezien de situatie waarin ze zich bevinden, vanwege hun behoefte aan macht en controle, zullen ze profiteren van het masker van ouderdom en van ziekte.

Jij als slaafje?

Het komt op een punt waarop je je moet realiseren dat als een narcist na jaren en jaren bij je terugkomt, of als je wordt aangetrokken om iemand te helpen die wil dat je alles voor hem doet, dat ze je weinig dankbaarheid tonen voor wat je doet, dat is een valstrik waar je in trapt. Terwijl ze eigenlijk in staat zijn om dingen voor zichzelf te doen

Door je eigen behoefte aan bevestiging en omdat je een mooi mens bent, moet je begrijpen dat als je in die situatie zit en de narcist je als slaaf gebruikt, je jezelf moet afvragen waarom je in die relatie blijft om de slaaf van iemand anders te zijn.
Terwijl er bewijs is dat ze andere mensen heel goed behandelen of heel goed in staat zijn om dingen te doen die jij voor hen doet. Dat is iets wat je jezelf moet afvragen.

Waarom doe je dat en waarom zou je blijven en is dat wat je wilt voor je leven? En als dat zo is, dan is dat zo. Maar het is goed om je bewust te zijn van de werkelijke realiteit van de situatie en je niet te laten manipuleren om te blijven door hun schijnvertoning en je voor de gek te laten houden en je te minachten terwijl je dingen voor hen doet.

Bepaal je grenzen

De andere situatie is het stellen van grenzen aan iemand die steeds meer van je vraagt, een ouder wordende narcist van wie je misschien de zoon of dochter bent en die je problemen bezorgt binnen je familie.

Weet je, sommige mensen zijn in staat om weg te lopen, maar het doet nog steeds pijn. Het doet pijn omdat je een mens bent. Het zorgt ervoor dat je je slecht voelt over jezelf.
Soms is er geen ander alternatief omdat de narcist zo walgelijk en destructief is. Misschien loop je weg van een testament. Misschien loop je weg van een erfenis. Dat is een beslissing die je voor jezelf moet nemen. Je kunt blijven in de hoop iets te erven, maar uiteindelijk krijg je misschien helemaal niets. En misschien heb je een kans in je leven gemist waarbij je de erfenis niet nodig zou hebben gehad.

Balans zoeken, wat is juist voor jou

De andere situatie is: hoeveel doe je voor die ouder? Kun je de plicht verdelen, de plicht die je als mens voelt? Begrijpend dat de narcist vreselijke dingen met je heeft gedaan toen je opgroeide, begrijpend dat de narcist altijd alleen maar voor zichzelf heeft gezorgd. Wil je hem of haar zo behandelen of wil je eigenlijk het juiste doen, of wat is het juiste voor jou?

Voor sommige mensen is het juist om weg te lopen. Voor andere mensen is het juist om een bepaalde hoeveelheid te doen en jezelf niet te laten meeslepen. Dus doe gewoon een bepaalde hoeveelheid. Het is moeilijk om grenzen te stellen, maar als je bij jezelf kunt blijven en kunt zeggen: ik heb deze narcist niet in de steek gelaten, ik doe een bepaalde hoeveelheid omdat ik een mens ben en empathie heb, en ik doe het in het besef dat die persoon niet om mij geeft of van mij houdt. Maar vanwege wie ik ben, kies ik ervoor om menselijk te zijn en een bepaalde hoeveelheid te doen.

Elke keer als ik door die persoon getriggerd word, trek ik me terug uit de situatie en gun ik mezelf een pauze. Zodat ik door het leven kan gaan als ze er niet meer zijn, met het gevoel dat ik het beter heb gedaan dan zij. Ik ben trouw gebleven aan mezelf en mijn overtuigingen. Ik ben niet bezweken aan haat of wraakzucht.

Patronen en gedragingen

Dit betekent niet dat degene die ervoor kiest afstand te nemen geen valide reden heeft; er zijn situaties waarin het noodzakelijk is afstand te nemen van oudere narcisten wiens gedrag bijzonder problematisch is. Het is belangrijk om inzicht te verkrijgen in de patronen en gedragingen van deze personen, zowel op basis van eigen ervaringen als op basis van informatie uit andere bronnen. Begrip van hun levensloop en van de manieren waarop hun gedrag zich gedurende de tijd ontwikkelt, kan helpen bij het herkennen van veranderingen in hun strategieën, zoals het wisselen van tactieken naarmate zij ouder worden.
Door deze kennis te benutten, wordt het mogelijk om interacties met dergelijke personen te depersonaliseren, duidelijke grenzen te stellen en weloverwogen beslissingen te nemen over welke mate van betrokkenheid wenselijk is, met het besef dat wederkerigheid veelal ontbreekt.

Wat je wel terugkrijgt, is eigenlijk gebrek aan respect, en dan moet je beslissen hoeveel je wilt geven of hoeveel je wilt wegnemen of hoe ver je afstand wilt houden. Zorg altijd goed voor jezelf.
Ik denk dat het uiteindelijk neerkomt op een niveau van moraliteit of zelfbehoud en een denkproces dat we allemaal moeten doorlopen om te bepalen hoe we met deze ouder wordende narcist om willen gaan.

Het is belangrijk dat je de situatie met een open blik benadert en volledig begrijpt.

Wees je bewust van je eigen triggers en hoe deze eerder werden geactiveerd. Zie wanneer iemand opnieuw probeert je uit balans te brengen door ontwijkende antwoorden te geven op directe vragen, waardoor je in een ‘konijnenhol’ belandt.
In zo’n geval is het slim om snel terug te schakelen en dezelfde vraag gewoon nogmaals te stellen. Krijg je geen antwoord, geef dan aan dat je weggaat en later terugkomt, bijvoorbeeld woensdag of donderdag.

Behandel hen alsof ze zich gedragen als een ondeugend kind: stel duidelijke grenzen, wees consequent en bepaal de regels. Je zult merken dat ze hier soms plezier in lijken te hebben, hun reactie verraadt dat ze genieten van de aandacht. Blijf dus bewust en weet dat jij degene bent die bepaalt hoeveel aandacht je geeft en hoe je omgaat met een ouder wordende narcist.

✧

Wanneer een narcist ouder wordt, verdwijnen de controlerende patronen niet vanzelf — ze nemen alleen nieuwe vormen aan. De ouderdom wordt een schild én een wapen, waarmee medelijden wordt gewekt en macht behouden blijft. Als je dit herkent, ben je niet de enige. Het is niet jouw taak om deze dynamiek te herstellen — het is jouw recht om jezelf te beschermen en helder te blijven zien wat er werkelijk gebeurt.

Reflectie:

1. Herken je dat ouderdom soms als excuus wordt gebruikt voor onveilig gedrag?
2. Hoe blijf je in verbinding met je eigen waarneming als iemand voortdurend verwarring zaait?
3. Wat helpt jou om grenzen te stellen — zelfs als de ander zich kwetsbaar opstelt?