Openlijk en verborgen narcisme zijn twee vormen van narcistische persoonlijkheidsstoornis. Ze hebben beide kenmerken van grootheidswaan, gebrek aan empathie en manipulatie, maar ze uiten zich op verschillende manieren. Hoe kun je ze herkennen en ermee omgaan. Ontdek meer over deze complexe stoornis.
Let op: In mijn artikelen gebruik ik soms ‘zij’ of ‘haar’ als ik spreek over iemand die slachtoffer is van narcistisch misbruik. Lees dit gerust ook alsof er ‘hij’ of ‘hem’ staat. De ervaringen en inzichten gelden voor iedereen, ongeacht geslacht.
Duo: Naro & Narita
Ze lijken vertrouwd, aardig, misschien zelfs inspirerend. Maar wie verder kijkt, ziet dat hun glimlach net iets te strak zit, hun complimenten net iets te doelgericht zijn.
Naro en Narita bewegen zich als gewone mensen – en dat is precies hun kracht. Niet met open agressie, maar met verfijnde controle.
Hij vlijt je richting afhankelijkheid. Zij fluistert begrip, maar weeft ondertussen een web van twijfel. Ze spiegelen, verleiden, verwarren.
Ze dragen hun maskers met stijl – en hun ware gezichten blijven in de schaduw. Ze verwarren – en dat maakt hen gevaarlijk ongrijpbaar.
➡︎ Narcisme is zelden luid. Maar het is er wél.
Hun spel
Ze zijn in jou geïnteresseerd als in een auto in de garage, een fles melk in een koelkast, of een vrouw/man in bed. Je bent supply, een emotionele voorraadkast. Narcisten hebben gebrek aan zelfbewustzijn en hebben geen idee hoe diep ze anderen beïnvloeden of kwetsen. Hun denken gaat over zwart-wit, heet/koud of een slecht masker/goed masker. Ze zijn gegevensverzamelaars. Ze denken niet als een normaal persoon die weet te overleggen.
Over het algemeen hebben narcisten een gebrek aan empathie, maar de verborgen narcist is sterk bedreven om dit te verbergen. Ze hebben passief agressieve technieken of tactieken waardoor ze minder opvallen, maar het is zeker net zo schadelijk en verwarrend. Ze kunnen de indruk wekken standvastig en betrouwbaar te zijn, maar dat is in feite een deel van hun spel.
Verborgen narcisten hunkeren naar dominantie en bewondering, maar zijn minder opdringerig. Het is een verraderlijke vorm van narcisme die pas over een langere tijd aan het licht komt. Ze kunnen zich als normaal of zelfs redelijk presenteren als je in eerste instantie met hen omgaat. Zolang conflicten of spanningen minimaal zijn, kunnen ze collegiaal overkomen. Hun tactiek kan subtiel zijn, in ieder geval voor een tijdje.
De vaardigheid om normaal te lijken
Verborgen narcisten worden gedefinieerd door de ‘vaardigheid’ om normaal te lijken, al behouden ze alle primaire ingrediënten van het narcistische patroon. Hun stiekeme plannen en hun woede verhullen ze met passief agressief gedrag. Ze hebben weinig respect voor je, en omdat ze een hoge dunk van zichzelf hebben, zullen ze je proberen te manipuleren om hun plannen uit te voeren.
Pas later realiseer je je misschien dat je band met die mensen niet zo positief of gezond is als je eerder dacht. Het grootste probleem is dat je traumatisch gehecht raakt aan de manipulator voordat je de omvang van de plannen beseft.
Maar als je eenmaal begrijpt waar je mee te maken hebt, kun je leren hoe je kunt ontsnappen. Natuurlijk, narcisten willen de controle behouden, maar dat is geen script waar je aan mee hoeft te doen!
Verborgen boodschappen
Verborgen narcisten communiceren vaak op een subtiele en indirecte manier, waardoor het moeilijk is om hun ware bedoelingen te doorzien. Ze kunnen verborgen boodschappen overbrengen die bedoeld zijn om anderen te kleineren, te controleren, te verwijten of te misleiden. Hier zijn enkele voorbeelden van verborgen boodschappen van een narcist:
- “Ik ben zo trots op je dat je dit hebt bereikt, ondanks je beperkingen.” (De verborgen boodschap is dat de narcist zichzelf superieur voelt en de ander inferieur.)
- “Ik weet dat je het beste met me voor hebt, maar je begrijpt me gewoon niet.” (De verborgen boodschap is dat de narcist zichzelf als slachtoffer ziet en de ander als dader.)
- “Ik doe dit alleen maar voor jouw eigen bestwil.” (De verborgen boodschap is dat de narcist de ander wil domineren en zijn of haar wil opleggen.)
- “Je hebt gelijk, ik ben een slecht mens. Ik verdien jou niet.” (De verborgen boodschap is dat de narcist de ander wil manipuleren om medelijden te hebben en hem of haar niet te verlaten.)
- “Je bent zo’n goede vriend(in) voor me. Ik kan altijd op je rekenen.” (De verborgen boodschap is dat de narcist de ander wil uitbuiten en misbruiken voor zijn of haar eigen behoeften.)
- “Ik ben zo blij voor je dat je deze kans hebt gekregen. Je hebt er zo hard voor gewerkt. Ik wilde dat ik ook zo gelukkig was als jij.” (De verborgen boodschap is dat de narcist jaloers is op je succes en dat hij of zij zichzelf zielig vindt.)
- “Ik heb je een cadeau gekocht, omdat ik zoveel van je hou. Maar je hoeft het niet aan te nemen als je het niet leuk vindt. Ik weet dat ik nooit goed genoeg ben voor jou.” (De verborgen boodschap is dat de narcist je wil manipuleren om het cadeau te accepteren en hem of haar dankbaar te zijn, anders voel je je schuldig.)
- “Ik heb zo’n moeilijke dag gehad. Niemand waardeert me op mijn werk. Kun je me alsjeblieft even masseren?” (De verborgen boodschap is dat de narcist geen interesse heeft in jouw dag of gevoelens, maar alleen in zijn of haar eigen behoeften.)
- “Je bent zo slim en getalenteerd. Ik ben zo trots dat ik bij jou mag zijn. Maar je moet wel oppassen dat je niet te veel van jezelf laat zien. Sommige mensen kunnen daar niet tegen.” (De verborgen boodschap is dat de narcist je wil isoleren van anderen en je zelfvertrouwen wil ondermijnen.)
Als je denkt dat je te maken hebt met een verborgen narcist, probeer dan niet om hem of haar te veranderen of te helpen. Dat zal alleen maar leiden tot frustratie en teleurstelling. Het beste wat je kunt doen, is je eigen grenzen stellen, je eigenwaarde bewaken en afstand nemen als dat nodig is. Zoek steun bij mensen die je wel respecteren en waarderen. En vergeet niet: je bent niet verantwoordelijk voor het geluk of het gedrag van een narcist.
Reflectievragen
- Wat raakt je in dit artikel persoonlijk, ook al had je het liever niet willen herkennen?
- Herken je momenten waarop je de verwarring en twijfel van verborgen narcisme hebt ervaren?
- Wat zou het voor je betekenen om eerlijk te kijken naar wat je al die tijd misschien wél voelde?
