Sommige dromen laten zich makkelijk vergeten. Andere blijven hangen — niet altijd omdat ze duidelijk zijn, maar nu juist omdat ze dat niet zijn. Want waarom is die schaduw aanwezig?
Het is eigenlijk een reisverslag van innerlijke herordening, ook een poging tot herstel. Niet om een droom te verklaren, maar om te volgen wat er gebeurt. Een persoonlijke verkenning, een open veld, geen antwoord, maar een beweging.
De schaduw
Na lange jaren getrouwd te zijn met een verborgen narcist en al 15 jaar gescheiden te zijn, droom ik de laatste maanden veel over familie en vrienden in mijn leven.
Ook over mijn ex, hij is er eigenlijk altijd bij, maar dan als een schaduw. Hij is er, maar hij loopt alleen mee en heeft geen invloed.
Het houten huis
Het gaat zo, ik droom dat ik bij een oom en tante ben en we zijn meegenomen naar een veld waar ze hun nieuwe houten huis aan het bouwen zijn. Eigenlijk een antiek huis en een kasteelachtig iets. We lopen met zijn vieren de trap op want daar is nog niet alles klaar en het uitzicht is geweldig. De tweede verdieping was helemaal leeg, de muur was niet klaar waarbij ik even het gevoel had dat mijn ex me eraf kon duwen, maar wist ook dat hij het niet aandurfde. Het dak en enkele muren zijn nog niet helemaal af waardoor we naar de verre weilanden kunnen kijken.
De fiets en de kaart
Mijn oom is een beetje aan het opscheppen en mijn ex lijkt dat geweldig te vinden. Ik mag mijn oom niet echt. Mijn tante wel en wij kunnen het ook goed vinden met elkaar. Ze stelt voor om mee te gaan naar hun huis.
Dat doen we. We gaan op de fiets en ik mag achterop. Het is wel een oude fiets en de banden zijn niet vol waardoor we alle hobbels op de weg voelen. Mijn tante probeert dat wel te vermijden, maar dat lukt niet helemaal. Het maakt wel dat we regelmatig in de lach schieten, ook toen we nog net een boom konden ontwijken.
Ik vraag of we er al bijna zijn, dan geeft ze me een kaart om aan te wijzen in welke straat we bijna zijn. Ik kijk op de kaart en zoek het huisnummer, maar zie dat dit nummer helemaal aan het einde van de straat staat en mijn tante zegt dat het aan het begin van de straat is. Ik voel me iets verwart maar ze zal het wel weten.
De kamer met boeken
We gaan daar naar binnen en staan in een donkere hal, een deur staat open en in die kamer zit een oude man een sigaar te roken. Er staan allemaal boeken tegen de muren, het lijkt wel volgebouwd. Er wordt iets gezegd door mijn tante tegen de oude man en dan gaan we de trap naar boven, naar mijn tantes woning.
Daar stopt mijn droom, ik hou er een prettig gevoel over dat we goed met elkaar kunnen, dat we overeenkomsten hebben en elkaar goed verstaan. Mijn oom en mijn ex zijn in dat wonderlijke houten antieke kasteelachtige gebouw gebleven.
Wat overblijft
Ik zal het wel aan het verwerken zijn. Maar wat me nog het meest verbaast, is dat juist die familieleden verschijnen die in mijn leven nauwelijks aanwezig waren. Gelukkig hoef ik niet alles te snappen en gewoon genieten van een wonderlijke prettige droom. In hun ‘kasteelhuis’ had ik nog wel wat willen rondlopen met goed gezelschap. Maar ik ging graag met mijn tante mee.
Nadat ik deze droom heb opgeschreven en er even niet naar gekeken heb, lees ik deze droom opnieuw en het schiet me te binnen dat ik vaker over die oude man in zijn boekenkamer gedroomd heb.
De oude man
De kamer kwam me al bekend voor, en al die boeken. Hij zat in een oude stoel, eentje met een hoge rug en allemaal goudkleurige ronde spijkers om de stof vast te zetten. Een ronde tafel stond voor hem met een kleedje eroverheen, met op het kleedje een asbak waar je op kon drukken om de as al draaiend in het bakje te krijgen. Ik keek de oude man aan maar hij sprak niet en keek alleen. Waarom? Geen idee.
De kamer was niet groot, misschien vier bij drie meter? Gelijk bij de deuropening links, eerst nog anderhalve meter breed vol met al die boeken tot de zolder hoog. Dan was er een trapje van een meter om naar boven te gaan. Daar was nog een kamer, er kwam warm licht vandaan. Ik wilde kijken, maar durfde het niet te vragen of dat mocht en de oude man zei ook niets. En ik bedacht dat mijn tante ook op me wachtte.
Sommige mensen zeggen dat je dromen zou kunnen sturen, misschien een idee als ik weer eens droom? Of toch niet en het maar afwacht, misschien als ik eraan toe ben? Ik hou niet zo van afdwingen. In ieder geval zo voelt het.
Geven dromen antwoorden?
Nog niet zo lang geleden vertelde een vrouw dat ze elke nacht haar dromen aan het opschrijven was en probeerde te duiden. Ook ik probeer mijn dromen te duiden en merk soms dat het ook weer anders is te begrijpen. Dat een andere uitleg ook mee kan resoneren.
Of zou het voldoende zijn als je er een goed gevoel aan over houd? En wat moet je als het je een vervelend gevoel geeft?
Ik kon zijn poriën zien
Een paar jaar na de scheiding werd ik in de ochtend wakker en zag tot mijn enorme schrik mijn ex levensecht naast me liggen. Op hetzelfde moment duwde ik hem weg, uit mijn bed tegen het nachtkastje aan. Mijn hart klopte razend snel en ik moest echt bijkomen. Hoe kan dit, zijn gezicht was zo dicht bij mijn hoofd geweest dat ik zijn poriën kon zien.
Ben ik hersteld?
Toch met stevige hartkloppingen verbaasde ik me over mijn eerste reactie. Daar was ik echt blij mee, het was voor mij wel en niet echt geweest. Er was gelukkig geen spoortje in me geweest die hem in mijn bed heeft willen houden.
Ik ben vast aan het ‘opnieuw’ herstellen, aan het ordenen, steeds weer een beetje. Zou het mijn ziel zijn geweest die me een seintje gaf dat ik echt wel over hem heen ben? Ben ik dan nu hersteld?
Ik denk het nog niet helemaal als ik merk dat de alarmbellen gaan en mijn lichaam iets verstijft als ik hem zie. Zoals ik weet dat ik met mijn ex, de verborgen narcist, geen prettige afsluiting kan maken zoals ik van anderen hoor, dat ze als vrienden uit elkaar zijn gegaan. Iets waarvan ik zelf denk dat het met mij heel goed mogelijk had gekund.
Verklaringen en/of ordenen
Mensen proberen dus al eeuwen te achterhalen wat dromen betekenen. Op zoek naar verklaring. Bijvoorbeeld Sigmund Freud zag in dromen uitingen van verlangens; Carl Jung meende dat ze onze schaduwkanten en onbekende delen van onszelf laten zien. Dat beeld van de schaduw raakte me. Maar hij heeft het over schaduwkanten en mijn schaduw in mijn droom is mijn ex. Toch iets anders, het is ook gek dat ik regelmatig droom dat mijn ex er nog steeds bij is als een soort schaduw.
Misschien ben ik zelf niet zozeer bezig met begrijpen als wel met opnieuw ordenen: kijken waar alles thuishoort. Dat is vast iets wat mensen altijd hebben geprobeerd met hun dromen. Dromen voelen als uitnodigingen om betekenis te geven, blijven zoeken naar een boodschap, zelfs als we ons daartegen verzetten?
Daar heb ik nog nooit echt bij stil gestaan of misschien wel, misschien onbewust. Ik was vaak heel open, reageerde iemand niet prettig, dan hoorde die persoon niet bij mij of ik vond een excuus voor het gedrag. Maar in het algemeen blijf ik vriendelijk.
Dan denk ik weer aan mijn ex, toen mijn vriend, hij was heel aardig en lief voor me. Hoe had ik kunnen weten, wat ik later wist. Vlak voor de scheiding zei ik ‘Als ik dit eerder had geweten, dan…’ Toen kwam de papegaai in hem tevoorschijn.
Een vroegere vriend
Ook een vroegere vriend, kwam in mijn droom. Gek genoeg kwam hij met een dikke winterjas aan in mijn droom. Ik weet niet heel veel meer over die droom, maar het werd een prettige wandeling en we spraken samen over onze tijd, en we bezochten enkele winkels. Zijn vrouw kwam er na een tijdje bij, ze was ook als een schaduw aanwezig, ze zei niet zoveel maar de sfeer was goed. Ze vertrok weer en mijn vriend en ik bleven nog even samen, na een knuffel vertrok hij weer. Hij verscheen drie nachten in mijn droom. Het was goed, het leek alsof er iets was hersteld.
Ik had al jaren niets meer over hem vernomen, had hem zelfs een beetje vergeten. En nu was hij daar in mijn dromen geweest. Ik zocht op zijn naam en zag dat hij al een paar jaar geleden was overleden.
Wat betekent dit voor mij?
Dat ik droom dat mijn ex steeds als een schaduw aanwezig is, betekend zeker niet dat ik hem terug wil. Misschien zijn er nog emoties die ik nog moet doorleven? Of is er nog iets wat mijn aandacht vraagt? Waarom beweegt hij in mij, na 15 jaar gescheiden te zijn. Hij deed en zei niets en was er steeds gewoon als schaduw.
Alsof hij in mijn droom vergeten was om weg te gaan. Dus zijn aanwezigheid heeft geen enkel nut, toch?
Mijn eerste gedachten waren er snel: ben ik dan toch nog niet los van hem, zit hij daarom in mijn droom en ben ik dan toch nog niet weer mezelf of genezen?
Bij mijn scheiding voelde het toch alsof ik gefaald had, maar eigenlijk paste dat gevoel meer bij mezelf. Ik had mezelf vergeten te beschermen, daarin had ik gefaald. Maar het leek alsof ik gefaald had hem te beschermen en te steunen.
Wat ik na al die jaren wel begrepen heb is dat ik niet geleerd had om mezelf te beschermen. Het leek ook niet echt nodig. Ik wist dat ik sterk was en probeerde dat ook hoog te houden, tot het niet meer ging. Kortom, ik wist niet wat me overkwam.
Ik had ook altijd geleefd met het idee dat elk mens wel te helpen was als het nodig was. Met de juiste mensen en of hulpmiddelen. Niet dat het van mij moest komen, dat zou teveel zijn.
En nu weet ik het, ik heb veel geleerd en mijn ervaring is mijn kennis geworden. En met dat wat ik leerde was ik soms verbijsterd, maar moest die ervaringen en kennis toelaten. Want uiteindelijk klopte het dat hij een verborgen narcist was, ik herkende veel dingen. En ik leerde denken en zeggen: ‘Het is wat het is.’
Ik was loyaal, té loyaal geweest, tot op het bot. Zeker in de laatste huwelijksjaren had ik dat zelf door. De vraag was toen: Hoe moest ik dit veranderen?
Maar wat als je je zelf al bent kwijtgeraakt door de narcist. Hoe kun je dan ordenen als je bijna hem geworden bent. Hoe kun je dan indelingen maken van dat hoort het bij mij of juist niet? Hoe kun je ordenen als je beschadigd bent? Je hebt je aangepast en je bent aan het overleven en/of kun je het voelen dat je op de goede weg zit?
Mijn dochter zei na de scheiding dat ik ook van klassieke muziek van Berdien Stenberg hield. Ik was stomverbaasd, is dat zo? Langzaam kwam het bij mij naar boven, het klopte. ‘Rondo Russo’ liet ik vaak afspelen. Zoiets overkwam me vaker en het werd steeds duidelijker voor mezelf, ik had me veel te veel aangepast en mezelf in dat proces kwijt geraakt. Daardoor werd ik boos, kwaad, kwader, maar dat hielp niet, zeker bij hem niet. En ik was zelf verantwoordelijk toch, ik dacht diep na en werd stiller.
Dat ik mijn ex liever niet zie, heeft de reden dat hij een verborgen narcist is. Ik weet dat van binnenuit en mijn ervaring is mijn kennis geworden. En wat ik geleerd heb, wil ik delen. Ik leer heel veel van de vele artikelen die ik gevonden heb en die ik op mijn site zet, artikelen vanuit verschillende perspectieven van mensen. Misschien is dat genoeg.
Misschien is het ook wat ik nu aan het doen ben: niet zozeer begrijpen, maar opnieuw ordenen. Kijken waar wat hoort, hoe voel ik me na een droom. Dat is ook iets wat mensen al lang proberen met hun dromen.
Maar wat kun je doen als je nog in de greep bent van zo iemand en ze zeggen dat je bij jezelf moet blijven. Je bent al ‘verstrooit’ en aan het overleven, hoe kom je hieruit?
En wat willen mijn dromen mij vertellen, zeker als er familieleden of vriendschappen inzitten waarmee ik al lang geen contact mee heb. Ze zijn allemaal overleden. Ik kan moeilijk tegen ze zeggen: Ik snap het niet helemaal, schrijf het maar op. Dan lees ik het wel een paar keer door.
✧
Maar misschien is het wel heel eenvoudig te zien en zoek ik teveel en is het al genoeg dat ik droom.
Zolang ik droom, beweegt er iets. Misschien moet ik de droom zijn uitwerking maar laten doen, en hoeft niet alles begrepen te worden om door te werken. Misschien is het zo al genoeg. Zolang dat zo is, vertrouw ik erop dat het mij langzaam weer dichter bij mezelf brengt.
Reflectie vragen:
- Welke personen of figuren verschijnen er in jouw dromen? Zijn ze actief, afwezig, nabij of op afstand — en wat roept dat bij je op?
- Herken je dat er dromen zijn die je iets lijken te vertellen, zonder dat je het bewust stuurt?
- Wat gebeurt er als je een droom niet probeert te begrijpen, maar alleen laat nawerken — in je stemming, je lichaam, of je dag?
